Opremanje kaića

Nakon gradnje trupa, drveni kaići, kao i ostale tradicijske barke, moraju dobiti svoju osnovnu opremu: pariće – vesla, barbetu – konop za privez na obalu, sidro sa konopom, šešulu za šekati – izbacivati vodu, pajete, a uvijek je dobro imati i rezervni konop.

Osim osnovne opreme, da bi se moglo jedriti, kaić treba armat – opremiti jarbolom sa snasti, timunom – kormilom i jedrom. Jarbol se ugrađuje na način da se po potrebi može skidati, i uglavnom na prvoj trećini od prove. Ako je kaić kovertan, buši se rupa kroz kovertu – palubu između dva žbaja, ili se postavlja uz kovertu na prvi žbaj. Ako na provi nema koverte nego je kaić potpuno otvoren, jarbol se ugrađuje kroz poprečni banak. Na dnu se postavlja škaca – ležište jarbola koja leži preko pjana – rebrenica. Jarbol može biti zategnut sartigama od jačeg konopca ili metalnih sajli po strani i prema provi. Ako je predviđen jarbol bez sartiga, onda mora biti jačih dimenzija, jer samostalno nosi sile koje rezultira jedro. Dužina jarbola mjeri se od vrha do kobilice, bez obzira ako je jarbol oslonjen na kovertu, ili poprečni banak.

Primjer dimenzija jarbola i snasti, za kaić dužine od 4,5 – 5 metara

  Na vrh jarbola, može se postaviti  jabuka – drveni disk, debljine cca 3 cm, širi od debljine jarbola koji zatvara njegov vrh i štiti od kiše. Jabuka može biti i drugog oblika, služiti kao ukrasni detalj ili za provlačenje tanjeg konopa za zastavu. Ispod jabuke je pričvršćen metalni okov, prsten sa oćetima na koje se hvataju sartige i boceli – koloturnici za gindace – podizače jedra. Gindac se privezuje za lantinu na jednoj trećini njezine dužine sa doljnje strane. Lantina se uz jarbol privezuje gašom od konopa na kojoj mogu biti drveni oblutci radi lakšeg klizanja uz jarbol. Na mjestu dodira, na lantini se postavlja kožni opšav da se drvo ne pojeda pri trvenju. Bočne sartige učvršćuju se za trup kaića na prvo rebro iza jarbola prema krmi. Na centu se sa vanjske strane ugrađuje metalna lama dimenzija cca 2,5 x 20 cm, na koju se gambetom – škopcem hvata sistem bigota za zatezanje sartiga. Pramčana sajla – štraj također se hvata na lamu, ali se nateže sistemom sa radančama – bez bigota. Ovaj sistem je kraći i elagantniji, jer bi bigote smetale pri postavljanju floka.                                   Na slici desno je primjer snasti od konopa i gindac sa dva bocela. 

 

Jarbol na  doljnjem kraju leži u “škaci” – postolju, ležištu. Škaca je izrađena od tvrđeg drva – hrastovine, dimenzija cca 15 x 30 cm, debljine 4 cm, sa rupom 5×5 cm u koju naliježe dno jarbola. Jarbol završava obrađen “kockom” dimenzija cca 5cm x 5cm, a utor na škaci je malo komotniji tako da se ne zaglavi kada nabrekne od vode. Škaca se može izvesti na način kako je prikazano na slici, pa se može vaditi kod održavanja i pituranja santina, ili izraditi bez utora za pjane – rebra, bez klinova, i samo pričvrstiti jačim vijcima za pjane.

Primjer dimenzija jedra i floka za kaić od 4,5 metara

Jedro se za lantine privezuje marahunima – kratkim, tanjim konopčićima, ili jednim dugačkim konopom koji se provuče kroz sve očice na jedru. Na oba kraja lantina urežu se udubljenja ili se pričvrste klinovi koja spriječavaju klizanje braga kojima se nateže jedro po lantini. Na ovim pozicijama jedro treba biti čvrsto privezano, dok se marahuni duž doljnje lantine moraju po potrebi popuštati i regulirati, ovisno o jačini vjetra.

 

         

Vesla su nezamjenjivi dio opreme, kao glavno ili pomoćno sredstvo poriva. Kod manjih barki, svaki veslač koristi dva vesla u paru, pa se nazivaju parići, a mogu biti do tri reda parića. Dužina parića ovisi o visini veslača, dubini kaića i položaju škermadure. U biti trebaju biti tolika da veslač veslajući stojećki može u prirodnom položaju tijela (malo pognut u naprijed, oslonjen na jednu iskoračenu nogu)  lapacama – platama vesala dograbiti do mora. Kod skroz malih baraka se zbog stabiliteta plovila položaj vesala postavlja za veslača koji sjedi. Povezuju se za škeram kožnatim trakama – štropom, ispred škerma tako da se veslo ne naslanja na škeram, jer bi se drvo trošilo od trvenja.

 Na gajetama, leutima i drugim većim barkama svaki veslač ima jedno veslo oslonjeno u sohe. Dužina vesla dobija se tako da se širina barke na poziciji na kojoj je veslo postavljeno, umanjena za širinu jedne razme, pomnoži sa tri. Otprilike to odgovara dužini između mankula, bitvi za najduža vesla, dakle ona postavljena na najširem dijelu barke. Ako je na barci jedna osoba i vesla s dva vesla, vesla se preklapaju u križ.